(Πρυτανική Πράξη Ίδρυσης 90/2015 – ΦΕΚ 1514/20-7-15 τ.Β΄)
Σταδίου 5, 7ος όροφος
Τα ζητήματα που θέτει για τους εκπαιδευτικούς θεσμούς η εθνοπολιτισμική ανομοιογένεια των σύγχρονων κοινωνιών βρίσκονται στο επίκεντρο του επιστημονικού διαλόγου τις δύο τελευταίες δεκαετίες. Το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα, όπως και τα εκπαιδευτικά συστήματα των δυτικών χωρών καλείται να διαχειριστεί έναν, όλο και αυξανόμενο, ανομοιογενή πληθυσμό ως προς τη γλώσσα, τη θρησκεία, την εθνότητα.
Τα ερωτήματα λοιπόν που τίθενται είναι πολλά και σε διαφορετικά επίπεδα: ποιες ανατροπές επιφέρει η αλλαγή της εθνοπολιτισμικής σύνθεσης του μαθητικού πληθυσμού στη λογική, τη λειτουργία και τους προσανατολισμούς του εκπαιδευτικού συστήματος; Πώς οι εκπαιδευτικές διαδικασίες διαπλέκονται με τις διαδικασίες συγκρότησης ταυτοτήτων; Πώς δημιουργείται η σχολική αποτυχία σε αυτό το πλαίσιο και ποιες οι κοινωνικές της συνέπειες; Με ποιους τρόπους μπορεί η εκπαίδευση να πετύχει την εκπαιδευτική ένταξη των «διαφορετικών» ομάδων και κατά συνέπεια να συμβάλει στην κοινωνική τους ένταξη;
Μέσα σε ένα τέτοιο πλαίσιο δημιουργείται η ανάγκη για έρευνα και παραγωγή νέας γνώσης στο ευρύ αυτό πεδίο. Οι θεωρητικές προκλήσεις είναι μεγάλες, γιατί η πολλαπλότητα του ερευνητικού πεδίου ευνοεί διεπιστημονικές προσεγγίσεις. Από την άλλη πλευρά, τα ζητήματα που σχετίζονται με τη διαχείριση της εθνοπολιτισμικής ετερότητας έχουν ιδιαίτερη σημασία για την εκπαίδευση των εκπαιδευτικών. Οι σχετικές γνώσεις και τα μεθοδολογικά εργαλεία αποτελούν βασικό κομμάτι των προγραμμάτων αρχικής εκπαίδευσης ή επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών.
Το Τμήμα Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία (ΤΕΑΠΗ) έχει παράδοση τόσο στη διδασκαλία σε προπτυχιακό και μεταπτυχιακό επίπεδο όσο και στην πρωτογενή έρευνα θεμάτων που αφορούν την εκπαίδευση παιδιών με ιδιαίτερα εθνοπολιτισμικά χαρακτηριστικά. Πολλά από τα μέλη του Τμήματος δουλεύουν για χρόνια σε πρόγραμμα του ΥΠΕΠΘ για την αναμόρφωση της εκπαίδευσης των παιδιών της Μουσουλμανικής Μειονότητας της Θράκης αλλά και σε άλλα μικρότερα προγράμματα που αφορούν την εκπαίδευση παιδιών εξωτερικών και εσωτερικών μεταναστών σε παιδικούς σταθμούς και σχολεία υποβαθμισμένων περιοχών της Αθήνας και παλιννοστούντων σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας. Η δραστηριότητα των μελών του Τμήματος που πήραν μέρος σε αυτά τα προγράμματα είναι πολυσχιδής και συνίσταται σε: (α) έρευνες σχετικά με τα προβλήματα φοίτησης και σχολικής ένταξης των αλλόγλωσσων και αλλοεθνών μαθητών, (β) δημιουργία πρωτότυπου διδακτικού υλικού που βασίζεται στη διδασκαλία της ελληνικής ως ξένης γλώσσας και στο σεβασμό της διαφορετικής εθνοπολιτισμικής ταυτότητας, υλικού το οποίο, μετά από αξιολόγηση και έγκριση του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου, χρησιμοποιείται από το επίσημο εκπαιδευτικό σύστημα, (γ) επιμόρφωση εκπαιδευτικών, (δ) δημιουργία επιμορφωτικού υλικού για τους εκπαιδευτικούς, (ε) δημιουργία εκπαιδευτικού υλικού για μαθητές και εκπαιδευτικούς το οποίο αξιοποιεί ευρύτατα τις νέες τεχνολογίες.
Η διερεύνηση αλλά και ο χειρισμός των ζητημάτων που θέτει η παρουσία αλλόγλωσσων, αλλοεθνών ή αλλόθρησκων παιδιών στα εθνικά εκπαιδευτικά συστήματα χρήζει διεπιστημονικής προσέγγισης, στην οποία εμπλέκεται ένα ευρύ φάσμα επιστημών: οι παιδαγωγικές επιστήμες, η κοινωνιολογία, η ψυχολογία, η ανθρωπολογία και όχι μόνον. Ένα επιστημονικά πολυσυλλεκτικό τμήμα, όπως το ΤΕΑΠΗ, εξασφαλίζει τις προϋποθέσεις για την καλλιέργεια και την ανάπτυξη αυτού του αντικειμένου. Ένας επιπλέον λόγος που θεμελιώνει την καταλληλότητα του ΤΕΑΠΗ να υπηρετήσει αυτό το αντικείμενο είναι ότι ασχολείται με την πρώτη παιδική ηλικία. Είναι αποδεδειγμένο ότι η επιτυχία ή αποτυχία της σχολικής σταδιοδρομίας προσδιορίζεται από την πρώτη παιδική ηλικία και η αποτελεσματική εκπαιδευτική και κοινωνική ενσωμάτωση των παιδιών με διαφορετική εθνοπολιτισμική ταυτότητα τροχιοδρομείται πριν ακόμη την είσοδο τους στο δημοτικό σχολείο. Έχει λοιπόν ιδιαίτερη σημασία οι μελλοντικοί εκπαιδευτικοί, και ιδιαίτερα της πρώτης σχολικής ηλικίας να έχουν τα κατάλληλα εφόδια, γνωστικά και μεθοδολογικά, ώστε να μπορούν να ανταποκριθούν στη σύνθετη πραγματικότητα των σχολικών τάξεων.